Một trong những thử thách lớn nhất của cha mẹ khi chăm sóc trẻ sơ sinh là việc bé thường xuyên “thức chơi” vào ban đêm và ngủ li bì vào ban ngày. Điều này khiến nhịp sinh hoạt của cả gia đình bị đảo lộn. Vậy bé sơ sinh có thực sự phân biệt được giấc ngủ ngày và đêm không? Và cha mẹ có thể làm gì để giúp bé hình thành thói quen ngủ lành mạnh ngay từ sớm?
1. Vì sao bé hay đảo lộn ngày – đêm trong những tháng đầu?
Ở người lớn, giấc ngủ được điều chỉnh bởi nhịp sinh học (circadian rhythm) – cơ chế giúp cơ thể nhận biết khi nào cần tỉnh táo và khi nào cần ngủ, dựa trên ánh sáng và hormone melatonin.
Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh:
- Nhịp sinh học chưa phát triển hoàn thiện: Bé chưa biết phân biệt ngày và đêm rõ ràng.
- Dạ dày nhỏ: Bé cần bú thường xuyên (2–3 tiếng/lần), kể cả ban đêm.
- Chu kỳ ngủ ngắn: Giấc ngủ của bé sơ sinh thường kéo dài 2–4 tiếng, dễ bị ngắt quãng.
Chính vì thế, hiện tượng ngủ ngày – thức đêm ở bé trong 2–3 tháng đầu đời là hoàn toàn bình thường.
2. Cách cha mẹ giúp bé phân biệt ánh sáng và nhịp sinh học
Để hỗ trợ bé làm quen với sự khác biệt giữa ngày và đêm, cha mẹ có thể áp dụng một số cách đơn giản:
Ban ngày:
- Giữ phòng sáng sủa, mở rèm đón ánh sáng tự nhiên.
- Tương tác với bé nhiều hơn: nói chuyện, chơi, mỉm cười.
- Để các tiếng động sinh hoạt bình thường (tiếng nói, nấu ăn, TV nhỏ…) để bé hiểu đây là lúc hoạt động.
Ban đêm:
- Giữ phòng tối, yên tĩnh, hạn chế ánh sáng mạnh.
- Khi cho bé bú hoặc thay tã, thao tác nhẹ nhàng, ít nói chuyện.
- Tránh cho bé chơi vào ban đêm để không kích thích bé tỉnh táo.
Những hành động lặp đi lặp lại hằng ngày sẽ giúp bé dần học được nhịp sinh học tự nhiên.
3. Mẹo tạo thói quen ngủ lành mạnh từ sớm
Ngoài việc phân biệt ngày – đêm, cha mẹ có thể tập cho bé thói quen ngủ khoa học:
- Tạo “routine” trước giờ ngủ: Tắm nước ấm, massage nhẹ, hát ru, bật nhạc êm dịu.
- Cho bé ngủ đúng dấu hiệu buồn ngủ: dụi mắt, ngáp, bứt rứt → tránh để bé quá mệt mới ngủ.
- Đặt bé nằm ngửa khi ngủ: Đây là tư thế an toàn nhất, giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).
- Không bế ru ngủ hoàn toàn: Đặt bé xuống khi còn ngái ngủ để bé tập tự ngủ.
- Giữ môi trường ổn định: Nhiệt độ phòng khoảng 26–28°C, không quá nóng hay lạnh.
Trong những tháng đầu đời, việc bé chưa phân biệt được giấc ngủ ngày – đêm là điều tự nhiên vì nhịp sinh học chưa hoàn thiện. Cha mẹ có thể giúp bé điều chỉnh dần bằng cách tận dụng ánh sáng, môi trường và thói quen hằng ngày. Sự kiên nhẫn và nhất quán của cha mẹ sẽ giúp bé sớm hình thành thói quen ngủ lành mạnh, để cả gia đình có những giấc ngủ yên bình hơn.
👉 Hãy nhớ, giấc ngủ ngon không chỉ giúp bé phát triển thể chất và trí não, mà còn mang lại sự an tâm, hạnh phúc cho cha mẹ.
